FAM043 - ΥΔΑΤΟΦΡΑΚΤΗΣ ΣΥΓΚΡΑΣΗ

Ο υδατοφράκτης Σύγκρασης FAM043 βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Σύγκραση, σε απόσταση 1.32km βόρεια του κέντρου της, σε περιοχή που δεν ελέγχεται από την Κυπριακή Δημοκρατία. Οι κάτοικοί της περιοχής αποκαλούσαν τον Υδατοφράκτη «χαβούζα». Κατά την περίοδο της Βρετανικής αποικιοκρατίας, ο άγγλος υδραυλικός μηχανικός J. H. Medlicott, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα καλύτερα αρδευτικά έργα έπρεπε να κατασκευαστούν στη Μεσαορία. Πρότεινε έτσι, την κατασκευή υδατοφρακτών, στα Κούκλια (FAM033), την Αχερίτου (FAM032) και τη Σύγκραση (FAM043). Ο υδατοφράκτης Σύγκρασης κατασκευάστηκε το 1968 από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων. Έχει χωρητικότητα 1,115,000 m3 και αποστραγγίζει λεκάνη έκτασης 44 km2 (1,2,3). Πρόκειται για ταμιευτήρα, στη κοίτη του ποταμού Μερίκερου (Καραμούλλι), σε σημείο συμβολής δύο παραπόταμων, που κατασκευάστηκε για σκοπούς εμπλουτισμού του υδροφόρου στρώματος του Λαπάθους μέσω υφιστάμενων λάκκων και άρδευση σιτηρών και βαμβακιών της Μεσαορίας. Με βάση την κατηγοριοποίηση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ), ανήκει στα «Μικρά Φράγματα» (1). Τροφοδοτείται από τη λεκάνη απορροής και η παρουσία του νερού είναι εποχική. Κατά την πρώτη επιτόπια επίσκεψη, ο υγρότοπος δεν είχε νερό. Σε επαναληπτική επίσκεψη τον Ιανουάριο του 2015, ο υδατοφράκτης είχε πλημμυρίσει μετά από τουλάχιστον δέκα χρόνια περιορισμένης κατάκλυσης. Ο υδατοφράκτης όταν δεν έχει νερό καλλιεργείται. Η βιολογική του αξία είναι μικρή. Η βλάστηση που απαντάται περιλαμβάνει δεντρώδη/θαμνώδη είδη όπως Cupressus sempervirens, Prosopis farcta, Olea europaea, Ziziphus lotus και Sarcopoterium spinosum. Στη πανίδα καταγράφηκε ένα είδος πτηνού η κράγκα Coracias garrulus. Τον Ιανουάριο του 2015, -με βάση το μηνιαίο κατάλογο πουλιών του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου-, στον Υδατοφράκτη Κουκλιών καταγράφηκαν 6 είδη πτηνών που αριθμούσαν 116 άτομα. Μεταξύ των ειδών που καταγράφηκαν ήταν η καστανόπαπια (Tadorna ferruginea)- ένας όχι και τόσο κοινός επισκέπτης της Κύπρου, ο αλαούρτος (Tadorna tadorna), η πρασινοκέφαλη πάπια (Anas platyrhynchos) και ο γιάννης (Vanellus vanellus) (4). Στη λεκάνη απορροής παρατηρούνται μεσαίας ένταση αγροτικές δραστηριότητες με εκτατικές καλλιέργειες και αρκετές διασκορπισμένες κατοικίες. Η πρόσβαση στη περιοχή γίνεται εύκολα λόγω του μεγάλου οδικού δικτύου. Εντός του υγροτόπου γίνεται εξαγωγή αδρανών υλικών, υπάρχουν έντονη γεωργική δραστηριότητα με εκτατικές καλλιέργειες, και έχει γίνει δεντροφύτευση στα όριά του. Τα δέντρα στα όρια του Υδατοφράκτη φυτευτήκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να απεικονιστεί το σχήμα της Κύπρου (προσωπική επικοινωνία). Επίσης πλευρικά του φράγματος είναι το εκκλησάκι των Αγίων Τριών Παίδων. Γίνεται επίσης σε μικρό βαθμό απόρριψη αδρανών υλικών και η ευκολία πρόσβασης στον υγρότοπο είναι πολύ μεγάλη. Περίοδος αναφοράς πρωτογενών δεδομένων: 20/05/2014 Απογραφείς: Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emirzade (1) Χριστοφίδης Ν., Κύρου Κ., Πιστή Ε., Ιωάννου Α., Αυγουστή Μ., Χατζηγιάννη Ν. (2009). Φράγματα της Κύπρου. Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Υπουργείο Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. (2) Evangelidou S. (2011). Dams of Cyprus and their environment. Energy, Environment and Water Research Center (EEWRC). The Cyprus Institute. (3) Καμπανέλλας Χ., Όμορφος Χ., Ιωάννου Α., Φραγκέσκου (2003). Η ανάπτυξη των υδάτινων πόρων της Κύπρου- Ιστορική αναδρομή. (4) Birdlife Cyprus (2015). The monthly checklist and society news. Issue 2. February. Βιβλιογραφική Παραπομπή στο Υγροτόπιο Κύπρου: Παπαθεοδούλου Α., Σεργίδης Λ., Μιχαήλ Κ., Emirzade Τ., Βίκτωρα Μ., Αναστάση Α. 2015 – (συνεχής ενημέρωση): Υγροτόπιο Κύπρου- Απογραφή των Κυπριακών Υγροτόπων. Δημοσιεύεται στο http://www.cypruswetlands.org, πρόσβαση [ημερομηνία].

Δεδομένα υγρότοπου

Βασικές πληροφορίες
Τοποθεσία υγρότοπου: Εσωτερικός
Τύπος υγρότοπου: Τεχνητός
Έκταση υγρότοπου: 88.93428 Ha
Υδρολογική αλληλεπίδραση: Ναι 
Αλατότητα νερού: Γλυκό
Είσοδος γλυκού νερού: Λεκάνη απορροής (από κατακρημνίσματα)
Επιφανειακή έξοδος νερού Έξοδος ελεγχόμενη από υπερχειλιστή
Ελεύθερη επιφάνεια νερού (%): > 95
Υδροπερίοδος: Εποχική
Γεωγραφική πληροφορία
Επαρχία: ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ
Δήμος/Κοινότητα: ΣΥΓΚΡΑΣΗ
Γεωγραφικό μήκος: 33.844360 Ανατολικά
Γεωγραφικό πλάτος: 35.283340 Βοράς
Βιολογική σημασία
Βιολογική σημασία: Μεσαία
Τύπος υγρότοπου κατά Ramsar
Τύπος Κάλυψη (%)
6 -- Περιοχές αποθήκευσης νερού. Ταμιευτήρες, υψηλά φράγματα, διάφορα εμπόδια ροής νερού (> 80 στρέμματα) > 95
Αξίες υγρότοπου
101 Εμπλουτισμός υδροφορέα
Δραστηριότητες στον υγρότοπο
Δραστηριότητα Ένταση
100 = Καλλιέργειες Μεγάλη
162 = δεντροφύτευση Μεσαία
300 = Εξαγωγή αδρανών υλικών (άμμου, χαλικιών, κ.ά.) Μεσαία
423 = απόρριψη αδρανών υλικών (μπάζα) Μικρή
490 = Άλλες αστικές, βιομηχανικές και συναφείς δραστηριότητες Μικρή
530 = Βελτιωμένη πρόσβαση στην περιοχή Μεγάλη
Δραστηριότητες στη λεκάνη απορροής
Δραστηριότητα Ένταση
100 = Καλλιέργειες Μεσαία
105 = εκτατικές καλλιέργειες Μεσαία
403 = διασκορπισμένες κατοικίες Μεσαία
530 = Βελτιωμένη πρόσβαση στην περιοχή Μεγάλη
Επιπτώσεις
Επίπτωση Ένταση
HL- = Απώλεια ενδιαιτημάτων Μεγάλη
Τύποι βλάστησης
Τύπος Κάλυψη (%)
Θαμνώδης / Δενδρώδης
Χλωρίδα
Είδος Παρουσία Αναφορές
Cupressus sempervirens Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Olea europaea Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Prosopis farcta Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Sarcopoterium spinosum Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Ziziphus lotus Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Πανίδα

Πτηνά

Αριθμός ατόμων

Φώλιασμα

Αναφορές
Anas crecca (L., 1758) 10-100 Birdlife feb 15
Anas platyrhynchos (L., 1758) 1-10 Birdlife feb 15
Tadorna ferruginea (Pallas, 1764) 1-10 Birdlife feb 15
Tadorna tadorna (L., 1758) 1-10 Birdlife feb 15
Vanellus vanellus (L., 1758) 1-10 Birdlife feb 15
Coracias garrulus (L., 1758) Α. Παπαθεοδούλου, Λ. Σεργίδης, Τ. Emi...
Fulica atra (L., 1758) 10-100 Birdlife feb 15

Birdlife Cyprus (2015). The monthly checklist and society news. Issue 2. February.

Evangelidou S. (2011). Dams of Cyprus and their environment. Energy, Environment and Water Research Center (EEWRC). The Cyprus Institute.

Καμπανέλλας Χ., Όμορφος Χ., Ιωλαννου Α., Φραγκέσκου (2003). Η ανάπτυξη των υδάτινων πόρων της Κύπρου- Ιστορική αναδρομή.

Χριστοφίδης Ν., Κύρου Κ., Πιστή Ε., Ιωάννου Α., Αυγουστή Μ., Χατζηγιάννη Ν. (2009). Φράγματα της Κύπρου. Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Υπουργείο Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος.

Φωτογραφίες