FAM054 - ΠΟΤΑΜΙΟ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΤΙΚΟ ΦΡΑΓΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΛΙΟΠΕΤΡΙΟΥ (ΦΡΑΓΜΑ ΚΟΥΚΚΟΥΛΛΑ)

Ο όρος Ποτάμιο Εμπλουτιστικό Φράγμα Ανάσχεσης (ΠΕΦΑ) περιγράφει μικρά φράγματα (δήμματα) που κατασκευάστηκαν σε ποτάμια για περιοδική κατακράτηση των ρεόντων υδάτων, για σκοπούς εμπλουτισμού των υπόγειων υδροφορέων και/ή μείωση πλημμυρικών φαινομένων. Συχνά κατασκευάζονται με τη χρήση συρματοκιβωτίων με πέτρες (gabion) κάθετα στη ροή του ποταμού. Το ΠΕΦΑ Ποταμού Λιοπετρίου FAM054 ή Φράγμα του Κούκκουλλα -όπως είναι γνωστό στην περιοχή-, βρίσκεται στη κοίτη του ποταμού «Ποταμός». Κατασκευάστηκε το 1964 για σκοπούς εμπλουτισμού, από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ), με συνολικό κόστος £33000. Θεωρείτο ένα από τα μεγαλύτερα κατασκευαστικά έργα στη περιοχής Αμμοχώστου, την εποχή που έγινε (1). Βρίσκεται εντός των διοικητικών ορίων της κοινότητας Λιοπετρίου, σε απόσταση 2,63 km νοτιοδυτικά του κέντρου της κοινότητας. Είναι χωμάτινο, με χωρητικότητα 340000 m3 και εμβαδόν 10967 m2 με βάση την οριοθέτηση του υγρότοπου. Το φράγμα τροφοδοτείται από τον ποταμό, που αποστραγγίζει λεκάνη απορροής 37 km2 και το νερό εξέρχεται από υπερχειλιστή. Όταν η στάθμη είναι κατώτερη του επιπέδου του υπερχειλιστή το νερό κατακρατείται για εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφορέα. Η παρουσία του νερού είναι εποχική. Με βάση την κατηγοριοποίηση του ΤΑΥ ανήκει στα «μεγάλα φράγματα» και στον κατάλογο της Διεθνούς Επιτροπής Μεγάλων Φραγμάτων (2). Περισσότερες σχετικές πληροφορίες βρίσκονται στην «Αρχειοθήκη» του Υγροτοπίου και στην ιστοσελίδα του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Πριν την κατασκευή του φράγματος ο Ποταμός έρεε και εξέβαλε στο γνωστό σημείο αναφοράς «Ποταμός του Λιοπετρίου» όπου λειτουργεί αλιευτικό καταφύγιο (FAM030). Υπάρχουν αναφορές ότι η κατασκευή του ΠΕΦΑ επηρέασε την περιοχή του «Ποταμού του Λιοπετρίου» (3). Μέρος του ΠΕΦΑ βρίσκεται εντός Κοινοτικού Δάσους που είναι τμήμα Κρατικού Δάσους (4) και σε Προσωρινά Απαγορευμένη Περιοχή Κυνηγιού (5). Περίοδος αναφοράς πρωτογενών δεδομένων: 25/06/2015 Απογραφείς: Α. Παπαθεοδούλου (1) Water Development Department (1966). Dams in Cyprus 1964-1965. (2) Χριστοφίδης Ν., Κύρου Κ., Πιστή Ε., Ιωάννου Α., Αυγουστή Μ., Χατζηγιάννη Ν. (2009). Φράγματα της Κύπρου. Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Υπουργείο Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος. (3) Κακολής Π. (2003). Το Λιοπέτρι. Γενεαλογικό Δέντρο 1825-2002. Μια ιστορική έρευνα. (4) Δεδομένα Τμήματος Δασών (Πρόσβαση 06/2015). (5) Δεδομένα Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας (Πρόσβαση 06/2015). Βιβλιογραφική Παραπομπή στο Υγροτόπιο Κύπρου: Παπαθεοδούλου Α., Σεργίδης Λ., Μιχαήλ Κ., Emirzade Τ., Βίκτωρα Μ., Αναστάση Α. 2015 – (συνεχής ενημέρωση): Υγροτόπιο Κύπρου- Απογραφή των Κυπριακών Υγροτόπων. Δημοσιεύεται στο http://www.cypruswetlands.org, πρόσβαση [ημερομηνία].

Δεδομένα υγρότοπου

Βασικές πληροφορίες
Τοποθεσία υγρότοπου: Εσωτερικός
Τύπος υγρότοπου: Τεχνητός
Έκταση υγρότοπου: 3.39907 Ha
Υδρολογική αλληλεπίδραση: Ναι 
Αλατότητα νερού: Γλυκό
Είσοδος γλυκού νερού: Χείμαρρος / Ρύακας
Επιφανειακή έξοδος νερού Έξοδος ελεγχόμενη από υπερχειλιστή
Ελεύθερη επιφάνεια νερού (%): 51 - 75
Υδροπερίοδος: Εποχική
Γεωγραφική πληροφορία
Επαρχία: ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΣ
Δήμος/Κοινότητα: ΛΙΟΠΕΤΡΙ
Γεωγραφικό μήκος: 33.877470 Ανατολικά
Γεωγραφικό πλάτος: 34.984010 Βοράς
Βιολογική σημασία
Βιολογική σημασία: Μικρή
Τύπος υγρότοπου κατά Ramsar
Τύπος Κάλυψη (%)
2 -- Λιμνούλες αγροκτημάτων για άρδευση φυτών και εξασφάλιση νερού σε ζώα καθώς και μικρές δεξαμενές (< 80 στρέμματα) > 95
Καθεστώτα προστασίας
Κατηγορία καθεστώτος προστασίας Υποκατηγορία καθεστώτος προστασίας Ονομασία περιοχής Κωδικός Περιοχή κάλυψης (%) Νομοθεσία
Δασική Προστασία Κρατικό Δάσος 86
Απαγορευμένη Περιοχή Κυνηγιού Προσωρινή 87
Πολεοδομικό καθεστώς Ακτές και Περιοχές Προστασίας της Φύσης Z3 100
Αξίες υγρότοπου
101 Εμπλουτισμός υδροφορέα
109 Υποστήριξη τροφικών αλυσίδων
110 Ενδιαίτημα άγριων ειδών ζώων και φυτών
Δραστηριότητες στον υγρότοπο
Δραστηριότητα Ένταση
162 = δεντροφύτευση Μεγάλη
230 = Κυνήγι Μεγάλη
Δραστηριότητες στη λεκάνη απορροής
Δραστηριότητα Ένταση
100 = Καλλιέργειες Μεγάλη
105 = εκτατικές καλλιέργειες Μεγάλη
420 = Απορρίψεις απορριμμάτων / αδρανών Μεγάλη
590 = Άλλες μορφές δικτύων μεταφορών και επικοινωνιών Μεγάλη
730 = Στρατιωτική χρήση Μεγάλη
Τύποι βλάστησης
Τύπος Κάλυψη (%)
Θαμνώδης / Δενδρώδης 5 - 25
Ξενικά Είδη 76 - 95
Υπερυδατική < 5
Χλωρίδα
Είδος Παρουσία Αναφορές
Acacia sp. Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015
Eucalyptus sp. Κυρίαρχο Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015
Juniperus phoenicea Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015
Phragmites australis Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015
Tamarix sp. Παρόν Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015
Πανίδα

Αμφίβια

Παρουσία στον υγρότοπο


Αναφορές
Pelophylax bedriagae (Pallas 1771)
Α. Παπαθεοδούλου, 25/06/2015

Water Development Deapartment (1966), Dams in Cyprus 1964-1965.

Κακολής Π. (2003). Το Λιοπέτρι. Γενεαλογικό Δέντρο 1825-2002. Μια ιστορική έρευνα.

Δεδομένα Τμήματος Δασών (Πρόσβαση 06/2015).

Δεδομένα Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας (Πρόσβαση 06/2015).

Χριστοφίδης Ν., Κύρου Κ., Πιστή Ε., Ιωάννου Α., Αυγουστή Μ., Χατζηγιάννη Ν. (2009). Φράγματα της Κύπρου. Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, Υπουργείο Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος.

Φωτογραφίες